آشنایی با روش بازیافت زباله

کليه مواد زايد جامد (فسادپذير و فسادناپذير) که در منازل ، مراکز تهيه وتوزيع و فروش مواد غذايي ، مؤسسات صنعتي و تجاري وکشاورزي و بيمارستانها و مراکز درماني توليد ميشود را زباله می نامند. که این دور ریختن این زباله ها علاوه بر آلودگی محیط زیست، بخش عظیمی از منابع تجدید پذیرمان را از بین خواهد برد. صنعت بازیافت امروزه یکی از راهکارهای ایجاد ارزش افزوده و بهره وری بیشتر در جامعه محسوب می شود. در این تا با معرفی این صنعت اطلاعات بیشتری در زمینه صنعت بازیافت ارائه شده و آن را به عنوان یک فرصت سرمایه گذاری مناسب بررسی نماییم.

انسان و بسياري از موجودات به شيوه هاي مختلف زباله توليد مي کنند که توليد زباله بطور چشمگيري رو به افزايش است . اين افزايش و توليد موجب بحرانهايي در زمينه محيط زيست گرديده است که حيات موجودات کره زمين را با مشکلات جدي روبرو ساخته است . توليد آلاينده هاي مختلف زباله که هر روز بر تعداد و تنوع آنها افزوده ميشود سبب شده که ضمن خسارت به منابع اصلي ( آب ، خاک ، هوا ) با مقادير زياد مواد زايد به اشکال جامد ، نيمه جامد ، مايع و گاز مواجه شده ايم و اين بدان معناست که بشر به دست خود عرصه زندگي را برخود و ساير موجودات تنگ نموده است .

استفاده از چهل و هشت هزار ماده شيميايي در زندگاني روزمره که تاکنون تنها خاصيت سرطان زايي پانصد نوع آن به اثبات رسيده نوعي تهديد جدي براي محيط زيست و سلامت انسان به شماره ميرود.

براساس مطالعه WHO عدم توجه به جمع آوري و دفع مواد زائد ميتواند 32 مشکل زيست محيطي بوجود آورد . افراد جامعه بايد بدين باور برسند که علاوه بر رعايت موازين بهداشت فردي ملزم به حفظ بهداشت محيط پيرامون خود نيز هستند زيرا درصورت عدم رعايت اين موضوع سلامت آنها و سلامت ساير افراد جامعه در مخاطره خواهد افتاد يکي از موارد مهم در زمينه حفظ و ارتقاي سلامت افراد و جامعه دفع زباله و مواد زايد صحيح است که متأسفانه درخيلي از مناطق شهري و روستايي بدليل روشهاي نامطلوب جمع آوري زباله، محيط زندگي و سلامت افراد در معرض آلودگي و خطر قرار دارد.

اهداف بازیافت زباله و تولید کود کمپوست

1- بهبود روش ذخيره سازي، جمع آوري و بازيافت پسماندها

2- خالص سازي پسماندهاي خشك (مواد مصنوعي) براي بازيافت و بازگشت بهينه اين گونه مواد به چرخه توليد

4- جلوگيري از هدر رفتن سرمايه هاي ملي و كمك به اقتصاد كلان كشور

5- به حداقل رساندن دفن پسماند و حذف آن در آينده

6- ارتقاء سطح كيفيت خدمات شهري

7- حفظ محيط زيست و جلوگيري از توليد و انتشار آلودگي ها

8- ارتقاء سطح فرهنگ عمومي در برخورد با پسماندها

تعريف زباله

بطور معمول به کليه مواد زايد جامد (فسادپذير و فسادناپذير) گفته ميشود که در منازل ، مراکز تهيه وتوزيع و فروش مواد غذايي ، مؤسسات صنعتي و تجاري وکشاورزي و بيمارستانها و مراکز درماني توليد ميشود.

انواع زباله

زباله به مجموعه مواد ناشی از فعالیتهای انسان و حیوان که معمولاً جامد بوده و به صورت ناخواسته و یا غیر قابل استفاده دور ریخته میشوند اطلاق میگردد. این تعریف به صورت کلی در برگیرنده همه منابع، انواع طبقه بندیها، ترکیب و خصوصیات مواد زاید بوده و به چهار دسته کلی زبالههای شهری، زبالههای صنعتی و زبالههای خطرناک و زباله های بیمارستانی تقسیم میگردند .

دسته بندي پسماندها

پسمان ها را به دو دسته پسماندهاي تر (پسماندهاي غذايي، پسماندهای سبزي و ميوه: پسماند ميوه) و پسماندهاي خشك (كاغذ و مقوا، پلاستيك، فلزات، شيشه، منسوجات و چرم، چوب، لوازم الكتريكي و الكترونيكي) تقسیم مس کنند.

اصول جمع آوری زباله

تقريبا 80 درصد از هزينه هاي مربوط به زباله ها هزينه جمع آوري زباله ميباشد از اين لحاظ هزينه هاي سنگيني بر شهرداريها وسازمانها ي وابسته به جمع آوري و دفع زباله ها ميگردد.

ميزان سرانه زباله درمناطق شهري ايران 658 گرم در روز و درمناطق روستايي بين 220 تا 340 گرم در روز براي هر نفر ميباشد و بطور متوسط 240 کيلوگرم درسال براي هرنفر درنظر گرفته ميشود.

مواد زباله اي بايد پس از توليد دريک محل مناسب با توجه به شرايط بهداشتي و رعايت نکات بهداشتي مراحل عملياتي در سريعترين زمان ممکن جمع آوري حمل ونقل دفع گردد که بهترين روش ، جمع آوري مستقيم از درب منازل و انتقال به محل دفع ميباشند . ( دفن يا روشهاي ديگر)

درمراحل نگهداري وجمع آوري نقش آموزش وهمکاري متقابل بين توليد کنندگان زباله و پرسنل خدمات شهري در افزايش راندمان عمليات بسيار مؤثر است .

توليد کنندگان زباله بايد آگاهي کافي ازاينکه زباله ها را در ظروف مناسب از لحاظ جنس و ظرفيت ( حجم) و زمان تحويل به کارگران خدمات شهرداري داشته باشند.

درهنگام نگهداري زباله ها درمنازل ومحل توليد از ظروف پلاستيکي درب دار يا فلزي ضد زنگ با مقطح دايره اي ونيز استفاده از کيسه پلاستيکي زباله براي حفظ نظافت محيط زيست استفاده شود. بهترين روش جمع آوري زباله ها بطور روزانه است که در کنترل وجلوگيري از رشد و پرورش مگس مؤثر ميباشد و بهترين زمان جمع آوري درساعاتي از شبانه روز که شهر خلوت بوده و ترافيکي وجود ندارد صورت گيرد .

انواع روشهاي دفع زباله

دفن بهداشتي زباله ها، سوزاندن زباله ها، کمپوست کردن ( تهيه کود از زباله )، تلنبار کردن ، دفع در رودخانه ، دريا و ...

استفاده از زباله

امروزه مهمترین شاخصهای زندگی بشر ، حفاظت از منابع تولید است. بشر دریافته است که تبعات و پیامدهای خسارت و زیانهایی که به طبیعت وارد میکند، بمراتب بیشتر از بهرهای است که از آلودن محیط زیست دریافت میکند. از این رو ، با بکار بستن امکانات عملی و علمی میکوشد کمترین زیان را به طبیعت وارد آورد. امروزه تولید زباله در شهرهای بزرگ مسئله آفرین شده است.

فرایند تولید زباله که خود ناشی از فعالیت انسان شهرنشین مصرفکننده است و هر روز نیز او را به مصرف بیشتر ترغیب میکنند، جزء لاینفک زندگی است. بطوری که بطور متوسط هر انسان شهرنشین روزانه نیم کیلوگرم زباله تولید میکند و چنانچه جمعیت شهرنشین کشور را سی میلیون نفر تخمین زنیم، روزانه معادل پانزده هزار تن زباله تولید میشود که دفع این حجم عظیم زباله ، چنانچه بطور اصولی و بهداشتی انجام نشود، معضلات جبران ناپذیر زیست محیطی را بدنبال خواهد داشت.

از سوی دیگر چنانچه با دیدگاه مثبت به زباله بنگریم و عبارت طلای کثیف بر آن نهیم، زباله مادهای است ارزشمند و قابل بازیافت.

استفاده از زباله بعنوان کود گیاهی

میتوان زباله را طی فرآیندهایی به مواد تقویت کننده خاک یا کود ( کمپوست ) تبدیل نمود که سرشار از مواد آلی و عناصر مورد نیاز گیاه میباشد. با مصرف کمپوست میتوان تا %70 در مصرف کودهای شیمیایی صرفهجویی کرد. هر انسانی که در شهر زندگی میکند، روزانه بیش از 5/0 کیلوگرم زباله تولید میکند که بیش از یکسوم آن ، قابل تبدیل به کمپوست است.

چنانچه جمعیت شهرنشین را 30 میلیون نفر تخمین بزنیم، روزانه معادل پانزده میلیون کیلوگرم زباله تولید میشود که از این مقدار ، پنج میلیون کیلوگرم آن قابل تبدیل به کمپوست است.

عوامل موثر در تهیه كود از زباله

• رطوبت توده كمپوست بایستی بین 50 تا 60 درصد باشد.

• تامین اكسیژن مورد نیاز برای تجزیه مواد (هوادهی).

• درجه حرارت مورد نیاز برای تجزیه مواد حدود 60 درجه سانتی گراد است.

• همگن بودن مواد به منظور كنترل عمل تجزیه .

• تنظیم نسبت (این نسبت باید حدود 30 باشد).

• ابعاد و قطعات موادی كه باید تجزیه گردند هرچه كوچكتر باشد، مجموع سطح آنها بیشتر شده و در نتیجه سطح تماس آنها با میكروارگانیسم افزایش مییابد.

اصول كار در تهیه كود از زباله، هوادهی متناوب موادی است كه از آنها كمپوست تهیه میشود. هوادهی علاوه بر تامین اكسیژن مورد نیاز برای تجزیه مواد، باعث افزایش درجه حرارت، كنترل مگس و بوهای ناهنجار و در نهایت تسریع در عمل تجزیه مواد میشود. در تهیه كود از زباله، دفع مواد غیر قابل كمپوست، جداسازی مواد غیرقابل كمپوست، میزان نیاز به كمپوست، و نحوه كاربرد آن، تولید بو و كنترل آن، جنبه های بهداشتی و قیمت تمام شده كمپوست همگی فاكتورهایی هستند كه باید به دقت مورد توجه قرار گیرند.